KiBG Kennisnet

Het tijdig afronden van behandelingen is essentieel voor het bevorderen van de zelfstandigheid en het zelfvertrouwen van cliënten, het voorkomen van 'therapist drift' en het verminderen van zorgafhankelijkheid. Uit onderzoek blijkt dat de meeste gezondheidswinst in de eerste fase van de behandeling wordt geboekt, waarna langdurige behandelingen vaak minder effectief zijn. Het voortijdig afsluiten voorkomt dat cliënten afhankelijk worden van de therapeut en stimuleert hen om eigen vaardigheden en steunsystemen te gebruiken. Bovendien zorgt tijdige afronding voor een betere doorstroom van cliënten en helpt het de wachttijden in de GGZ te verkorten. Zorgstandaarden adviseren ook om behandelingen af te ronden zodra de behandeldoelen zijn bereikt, het vooraf afgesproken aantal sessies is doorlopen, of als blijkt dat de behandeling niet verder effectief is.

Er zijn verschillende dingen die je een cliënt kan aanraden voor tijdens de wachttijd. Je kan bijvoorbeeld het gebruik van eHealth aanmoedigen, zoals modules op een platform die je voor ze klaarzet of apps die de cliënt zelf kan downloaden en gebruiken. Het kan voor cliënten ook nuttig zijn om een dankbaarheids- of positief dagboek bij te houden, ze kunnen zich alvast verdiepen in  psycho-educatie of stemmings- en activiteitenregistratie bij houden. Ook zijn activatie en het opzoeken van sociale steun vaak helpend. Daarnaast kan je ze informatie meegeven wat alvast kan bijdragen aan verwachtingsmanagement rondom het behandeltraject. 

Je leest hier meer over in het dossier 'Actief op de wachtlijst'. 

Als behandelaar is het belangrijk om de focus gedurende het behandeltraject scherp te houden om ‘therapist drift’ te voorkomen, waarbij je onbewust afwijkt van het behandelplan. Dit kun je doen door de behandeldoelen altijd in het oog te houden, regelmatig feedback van de cliënt te vragen en de voortgang samen te evalueren. Ook is het nuttig om zelf een moment van reflectie in te bouwen om te controleren of de gekozen interventies aansluiten bij het behandelplan. Het bespreken van lange trajecten in intervisie en het onderzoeken van eigen belemmerende overtuigingen kan helpen om de juiste focus te behouden. Daarnaast kan het oefenen van interventies die je spannend vindt, je vertrouwen versterken en zorgen dat je evidence-based technieken effectief blijft toepassen.

Bij de screening of intake kun je jezelf al de vraag stellen welke andere vormen van hulp de cliënt mogelijk gebaat bij zou kunnen zijn. Denk hierbij aan het sociaal domein, waar de gemeente bijvoorbeeld ondersteuning biedt bij werk, inkomen, en huisvesting. Daarnaast kan paramedische zorg waardevolle ondersteuning bieden bij lichamelijke of functionele klachten die samenhangen met psychische problemen. Door ook andere hulpbronnen in te schakelen, kan het behandeltraject effectiever en duurzamer zijn, en kunnen hulpvragen die buiten de GGZ vallen, opgepakt worden door andere organisaties wat doorstroom in de GGz bevordert.

Overbrugging, oftewel het blijven bieden van zorg tijdens een wachttijd voor intensievere behandeling, is niet (altijd) nodig of wenselijk. Hoewel het begrijpelijk is om de druk te voelen om de cliënt te blijven ondersteunen, kan het contraproductief zijn. Het aanbieden van zorg wanneer je inschat dat een cliënt uiteindelijk elders behandeling nodig heeft, kan verwarrend zijn voor de cliënt omdat je zojuist heb uitgelegd dat je niet de zorg kan bieden die er nodig is. Daarnaast is het aanbieden van overbruggingstrajecten geen efficiënt en doelmatig gebruik van GGz-middelen en kan het de doorstroom belemmeren waardoor wachttijden oplopen. In plaats van overbrugging aan te bieden kan het beter zijn om alternatieven zoals afschaling naar de POH-GGz of ondersteuning buiten de GGz, of een therapievrije periode te overwegen. Juridisch gezien is er geen verplichting om overbrugging aan te bieden.